De Polder Voorbij: Vier eeuwen lang was de horizon van de Alblasser- en Krimpenerwaard de grens van de wereld. Generaties lang leefden, zwoegden en stierven onze voorouders op dezelfde vierkante kilometers laagland. Ze vochten tegen het water, bogen voor de autoriteit van de schout, en vonden hun geluk in de geborgenheid van de eigen polder. Maar voor sommigen werd de Waard te klein, te vroom, of simpelweg te arm. Tussen de zeventiende en de twintigste eeuw lieten honderden polderbewoners de klei achter zich. Zij kozen voor het onbekende. Gedreven door de bittere noodzaak van pure armoede, de verstikkende sociale klassen van het oude Europa, of de droom van een eigen stuk grond in een vrije wereld, stapten zij op de boot. Zij ruilden de vertrouwde knotwilgen en windmolens in voor de eindeloze prairies van Noord-Amerika, de ruige wildernis van Canada of de uitgestrekte vlaktes van Australië en Nieuw-Zeeland.

De Drie Grote Polderuittochten

1. De Vroege Pioniers:
   Bouwers aan het water (17e eeuw) Toen de eerste schepen koers zetten naar Nieuw-Amsterdam (het huidige New York), stapten er timmerlieden en boerenzonen uit de Waard aan boord. Ze kwamen terecht in een ruige, ongetemde wildernis, maar hun blik bleef die van de polderbewoner. Zodra ze voet aan wal zetten, begonnen ze te doen wat ze thuis al eeuwen deden: sloten graven, palissaden oprichten en structuren bouwen.

   De ingesleten gewoontes:
   De drang naar orde en gemeenschapszin zat zo diep dat ze direct de vertrouwde structuren nabouwden. Namen als Ouderkerk, Van Krimpen en Schoonhoven werden in de oudste Amerikaanse stichtingsaktes gekrast. Ze pasten zich aan de nieuwe wereld aan, maar de basis bleef de nuchtere, degelijke polderklei.
   
   De achternamen:
   In deze tijd hadden veel gewone mensen nog geen vaste achternaam, maar gebruikten ze hun herkomst (toponiemen). In vroege Amerikaanse registers vind je namen als Van Krimpen (letterlijk: uit de Krimpenerwaard), Ouderkerk (Onderkirk / Ouderkirk), en Van Schoonhoven. De stamvader van de bekende Amerikaanse familie Ouderkirk kwam bijvoorbeeld rond 1660 uit Ouderkerk aan den IJssel naar Albany, New York.

   Hoe bedoel je, "Je neemt al je kennis en vaardigheden mee naar de overkant van de oceaan."
   Of dat nu hier is of daar in dat vreemde land; een schuur die moet tegen wind, regen en alle andere elementen van het weer bestand zijn toch?

   links is in Nederland rechts de VS let op de constructie van het dak.





2. Geloof, Groeven en de Prairie (ca. 1845 – 1920) Halverwege de 19e eeuw trok een zware storm door de Waard. Extreme armoede door aardappelziektes en overstromingen viel samen met een diepe religieuze overtuiging. Hele dorpsgemeenschappen splitsten zich af van de staatskerk. Ze wilden niet buigen voor de opgelegde regels van de koning. Hun koppigheid – het weigeren te breken met wat zij als de absolute waarheid zagen – dreef hen over de oceaan. In de Amerikaanse midwest (Iowa en Michigan) stichtten ze dorpen met namen als Holland en Pella. Links Pella in de VS

   De ingesleten gewoontes: Midden op de Amerikaanse prairie legden ze een "Holland aan de Vlist" aan. Ze hielden vast aan hun zware groeven van fatsoen, hard werken, de zondagsrust en de hechte onderlinge zorg. De taal verdween over de decennia, maar de onverzettelijke mentaliteit en de ingesleten structuur van de gemeenschap bleven kaarsrecht overeind. Achternamen: Als je nu het telefoonboek van Pella, Iowa of Grand Rapids, Michigan openslaat, struikel je over de polderklei. Grote groepen emigranten droegen namen als De Jong, Ooms, Verhoef, Kool, Stout (jawel, ook takken Wiggert Stout de armmeester!), Speksnijder, Anker, Graafland, Van der Wal, en Zwijnenburg. En wat betreft de naam Stout: die naam heeft wel degelijk een enorme migratiehistorie! In de database van onder andere Castle Garden op Manhattan en vroege pioniersregisters duikt de naam Stout veelvuldig op. Hoewel de familietak in de Waard stug bleef doorboeren, zijn andere takken van de Stout-familie in de 19e eeuw massaal naar de Amerikaanse midwest (Illinois, Iowa en Michigan) getrokken. Ze veranderden daar soms hun naam in Stoute of hielden hem juist kaarsrecht als Stout. Maar niet alleen Stout.. De familie van Cornelia Stolker (geboren rond 1719) hoort ook van oorsprong bij de vroege pioniers en boeren van Stolwijk. Veel emigranten die later naar de VS trokken, droegen nog steeds deze namen. Het betekent simpelweg "iemand uit het dorp Stolwijk". Dit dorpje ligt ook in de Krimpenerwaard en geeft een geografisch anker voor geëmigreerd familieleden. Rechts een pleintje in Stolwijk.




3. De Naoorlogse Sprong: Selectie aan de poort (1945 – 1960)
   
   

   Na de verwoesting van de Tweede Wereldoorlog zat de polder op slot. Er was simpelweg geen ruimte of grond meer voor de nieuwe generatie boerenzonen en -dochters. Nederland leek overvol. Dit was de tijd waarin jonge meiden – de War Brides – dapper op de boot naar Halifax (pier 21) stapten om hun Canadese bevrijders achterna te reizen. En het was de tijd waarin jonge gezinnen kozen voor Australië of Nieuw-Zeeland.Vakmanschap vereist: In deze periode lieten landen als Canada niet zomaar iedereen meer binnen. Men zat niet te wachten op avonturiers. De selectie aan de poort was loodzwaar. Je werd alleen toegelaten als je 'wat kon': Canada zocht specifiek vaklieden. Bakkers, slagers, timmerlieden en vakmensen uit de bouw die bereid waren met hun handen de nieuwe wereld op te bouwen. De ingesleten gewoontes: Of ze nu terechtkwamen in de bossen van Ontario of tussen de schapen in Australië, de polderbewoners vielen direct terug op hun eeuwenoude blauwdruk: niet zeuren, schouders eronder, de boel netjes organiseren en bouwen. Achternamen als Dekker, Terlouw, Vink en Van den Dool veranderden soms van klank (DeYoung of DeBoer), maar de innerlijke kompassen bleven onveranderd afgesteld op de polder.

De Onzichtbare Draad Wat al deze generaties landverhuizers verbindt, is die onzichtbare groef van gewoontepatronen. Het is de cultuur die niet breekt, hoe hard de wind in het nieuwe vaderland ook waait. Het is de ingeboren discipline om samen de schouders eronder te zetten zonder dat er een wanklank valt. Precies datzelfde cultuurgoed zien we vandaag de dag nog steeds terug in de wereld. Wanneer er duizenden mensen in het Oranje – waaronder veel Amerikanen en Canadezen met Nederlandse wortels – in perfecte harmonie en saamhorigheid tijdens de wereldkampioenschappen voetbal vreedzaam achter de Hollandse spelersbus aan zingen en van links naar rechts springen, is dat geen toeval. Die diepe, ingesleten behoefte om 'samen de polder droog te houden' en de schouders eronder te zetten, dragen onze geëmigreerde familieleden nog altijd diep in hun bloed. Ze wonen duizenden kilometers verderop, maar ergens diep van binnen is het nog altijd,,,,,

Meer informatie CBG Centrum voor familiegeschiedenisEmigration - CBG centrum voor familiegeschiedenis This can be found in the CBG bibliotheek (library), but it is also available online as a PDF. There are no European departure list...Andere TijdenEmigratie naar Canada - Andere Tijden 4 jun 2002 — - 1948: 32% NL pop. considered emigration; post-war overpop. drive. - 1952: Peak emigration (48.690 to Canada/Aus/NZ/US; 32.675 el...IsGeschiedenis Het nieuwe leven: Nederlandse immigranten in Amerika 21 jan 2013 — De grootste concentraties Nederlanders bevonden zich in Grand Rapids, Holland en Kalamazoo in Michigan, Chicago (Illinois) en in d...